Frankenstein; ya da Modern Prometheus

Açıklama

Roman, Kuzey Kutbu’na doğru keşif yolculuğu yapan Robert Walton adlı denizcinin kız kardeşi Margaret Saville’e yazdığı mektuplarla başlar.

Romanın Başlangıcı: Robert Walton’ın Yolculuğu

Walton, bilimsel keşifler yapmak ve insanlık tarihinde önemli bir başarı elde etmek istemektedir. Yolculuğu sırasında buzulların arasında bitkin düşmüş bir adamla karşılaşır. Bu adam Victor Frankenstein’dır.

Walton, Victor’ı gemisine alarak ona yardım eder. Victor, Walton’ın da kendisi gibi büyük hedefler peşinde olduğunu fark eder ve yaşadığı korkunç olayları anlatarak onu uyarmak ister.

Victor Frankenstein’ın Çocukluğu ve Bilime İlgisi

Victor Frankenstein, İsviçre’nin Cenevre kentinde sevgi dolu ve varlıklı bir ailede büyümüştür. Çocukluğundan itibaren doğanın sırlarını öğrenmeye meraklıdır.

Ailesinde Elizabeth Lavenza ve yakın arkadaşı Henry Clerval önemli bir yere sahiptir.

Victor, üniversite eğitimi için Almanya’nın Ingolstadt kentine gider. Burada kimya, doğa bilimleri ve insan bedeninin yapısı üzerine çalışmalar yapmaya başlar.

Zamanla yaşamın nasıl ortaya çıktığını öğrenmeye takıntılı hâle gelir. Ölümü yenmek ve cansız maddelere hayat vermek ister.

Yaratığın Oluşturulması

Victor, uzun araştırmalar sonucunda cansız bir bedene hayat vermenin yolunu keşfeder.

Çeşitli insan bedenlerinden aldığı parçaları birleştirerek büyük bir insan bedeni oluşturur. Aylarca süren çalışmalarının sonunda yarattığı varlığı canlandırmayı başarır.

Ancak ortaya çıkan canlı, Victor’ın hayal ettiği gibi değildir. Sarımsı gözleri, solgun derisi ve ürkütücü görünüşü Victor’ı korkutur.

Victor, kendi eserinden dehşete kapılarak onu terk eder. Böylece yaratık, dünyaya geldiği ilk andan itibaren yalnız bırakılır.

Victor ise yaşadığı korku ve suçluluk nedeniyle hastalanır. Arkadaşı Henry Clerval ona yardım eder.

Yaratığın Yalnızlığı ve İnsanları Tanıması

Yaratık, kendisini terk eden yaratıcısından uzaklaşarak ormanlarda ve köylerde yaşamaya başlar.

İlk başlarda dünya hakkında hiçbir şey bilmemektedir. Açlık, soğuk ve korku gibi duyguları deneyimleyerek yaşamayı öğrenir.

İnsanlarla iletişim kurmak ister ancak görünüşü nedeniyle herkes ondan korkar ve kaçar. Bazı insanlar ona saldırır.

Bir süre sonra ormanda küçük bir kulübeye sığınır. Buradan yakınındaki bir evde yaşayan De Lacey ailesini gizlice izlemeye başlar.

Ailenin konuşmalarını dinleyerek dil öğrenir. İnsanların sevgi, dostluk, aile ve dayanışma gibi duygularını tanır. Kitaplar okuyarak insanlık tarihi ve toplum hakkında bilgi edinir.

Yaratık, bu ailenin kendisini kabul edeceğini umut eder. Özellikle görme engelli yaşlı De Lacey’nin kendisini dış görünüşüne göre yargılamayacağını düşünür.

Ancak aile üyeleri onu gördüklerinde korkuya kapılır ve kendisini reddederler.

Bu olay yaratığı derinden yaralar. İnsanlar tarafından hiçbir zaman kabul edilmeyeceğini düşünmeye başlar.

Yaratığın İntikam Almaya Başlaması

Sürekli dışlanan yaratık, yaşadığı acıların sorumlusu olarak Victor Frankenstein’ı görür.

Kendisini dünyaya getiren fakat ardından terk eden Victor’dan nefret etmeye başlar.

Victor’ın küçük kardeşi William ile karşılaşır. Çocuğun Frankenstein ailesinden olduğunu öğrenince onu öldürür.

Ardından William’ın üzerindeki bir eşyayı Justine Moritz adlı genç kadının üzerine yerleştirerek suçun onun üzerine kalmasını sağlar.

Justine suçsuz olmasına rağmen cinayetle suçlanır ve idam edilir.

Victor, kardeşinin ölümünden yaratığın sorumlu olduğunu düşünür. Ancak gerçeği açıklayamaz ve büyük bir vicdan azabı çeker.

Yaratığın Victor’dan Bir Eş İstemesi

Bir gün Victor ile yaratık karşı karşıya gelir.

Yaratık, Victor’a yaşadığı acıları anlatır. Başlangıçta kötü olmadığını, insanlara sevgiyle yaklaşmak istediğini fakat sürekli reddedildiğini söyler.

Yalnızlığından kurtulabilmek için Victor’dan kendisi gibi bir dişi yaratık oluşturmasını ister.

İnsanlardan uzak bir yerde birlikte yaşayacaklarına ve kimseye zarar vermeyeceklerine söz verir.

Victor, yaratığın anlattıklarından etkilenir ve başlangıçta bu isteği kabul eder.

Victor’ın İkinci Yaratığı Yok Etmesi

Victor, verdiği sözü yerine getirmek için çalışmalara başlar.

Ancak yeni yaratığın da insanlara zarar verebileceğini düşünerek korkuya kapılır. Ayrıca iki yaratığın çoğalarak insanlık için tehlike oluşturabileceğinden endişelenir.

Bu nedenle henüz tamamlamadığı ikinci yaratığı parçalayarak yok eder.

Bunu gören yaratık büyük bir öfkeye kapılır. Victor’a düğün gecesinde yanında olacağını söyleyerek onu tehdit eder.

Daha sonra Victor’ın en yakın arkadaşı Henry Clerval’ı öldürür.

Victor, arkadaşının ölümünden dolayı büyük üzüntü yaşar ve bir süre cinayet şüphelisi olarak tutulur. Sonunda suçsuz olduğu anlaşılır.

Elizabeth’in Ölümü ve Victor’ın Yıkılışı

Victor, Cenevre’ye döndükten sonra Elizabeth Lavenza ile evlenir.

Yaratığın düğün gecesiyle ilgili tehdidini hatırlayan Victor, onun kendisini öldüreceğini düşünür. Bu nedenle yaratıkla karşılaşmaya hazırlanır.

Ancak yaratığın asıl hedefi Victor değil, Elizabeth’tir.

Düğün gecesinde yaratık Elizabeth’i öldürür.

Victor, sevdiği kadının ölümünün ardından büyük bir yıkım yaşar. Babası Alphonse Frankenstein da yaşanan felaketlerin üzüntüsüne dayanamayarak hayatını kaybeder.

Böylece Victor, ailesinin ve sevdiklerinin büyük bölümünü kaybeder.

Artık tek amacı yarattığı varlığı bulup öldürmektir.

Kuzey Kutbu’na Kadar Süren Takip

Victor, yaratığın peşine düşerek uzun ve zorlu bir yolculuğa çıkar.

Yaratık zaman zaman geride izler ve mesajlar bırakarak Victor’ı kendisini takip etmeye yönlendirir.

Bu kovalamaca Avrupa’nın çeşitli bölgelerinden geçerek Kuzey Kutbu’nun buzullarına kadar uzanır.

Victor, soğuk, açlık ve yorgunluk nedeniyle güçsüz düşer.

Sonunda Robert Walton’ın gemisi tarafından bulunur. Walton’a başından geçen olayları anlatarak bilimsel hırsın tehlikeleri konusunda onu uyarır.

Romanın Sonu

Victor Frankenstein, Walton’ın gemisinde hayatını kaybeder.

Victor’ın ölümünden sonra yaratık gemiye gelir ve yaratıcısının cansız bedenini görür.

Yaptığı kötülüklerden dolayı büyük bir pişmanlık duyar. Aslında hiçbir zaman kötü olmak istemediğini, fakat yaşadığı yalnızlık ve dışlanmanın kendisini intikama sürüklediğini anlatır.

Victor’ın ölümüyle artık hayatta bir amacı kalmadığını söyler.

Kendi yaşamına son vermek için uzaklara gideceğini belirterek gemiden ayrılır ve buzulların arasında kaybolur.

Roman, yaratığın kesin olarak öldüğünün gösterilmemesiyle sona erer.

3. Romanın Başlıca Karakterleri

4. Romanın Teması ve Verdiği Mesajlar

• Bilim ve sorumluluk: Bilimsel keşifler yapılırken bunların ahlaki ve toplumsal sonuçları düşünülmelidir.

• Yalnızlık ve dışlanma: Sevgi ve kabul görmeyen bir varlık, yaşadığı acılar sonucunda öfke ve intikama yönelebilir.

• Dış görünüşe göre yargılama: İnsanların yalnızca fiziksel görünüşe bakarak karar vermesi büyük haksızlıklara yol açabilir.

• Hırsın sonuçları: Victor’ın sınır tanımayan bilimsel hırsı hem kendisinin hem de sevdiklerinin felaketine neden olur.

• Yaratıcı ve yaratılan ilişkisi: Bir varlığı meydana getirmek, ona karşı sorumluluk taşımayı da gerektirir.

5. Romanın Genel Değerlendirmesi

Frankenstein; ya da Modern Prometheus, yalnızca korkutucu bir yaratığın hikâyesi değildir. Aynı zamanda insanın bilimsel gücünün sınırlarını, ahlaki sorumluluklarını ve toplumun farklı olanlara karşı tutumunu sorgulayan bir romandır.

Eserin en önemli noktalarından biri, yaratığın doğuştan kötü olmamasıdır. Yaratık başlangıçta sevgi, arkadaşlık ve anlayış aramaktadır. Ancak insanların onu dışlaması, yaşadığı hayal kırıklıkları ve Victor’ın sorumsuzluğu, onun şiddete yönelmesinde önemli rol oynar. Bununla birlikte bu acılar, işlediği cinayetleri haklı çıkarmaz.

Önemli bilgi: Frankenstein, yaratığın adı değil, onu meydana getiren bilim insanı Victor Frankenstein’ın soyadıdır. Romanda yaratığa özel bir isim verilmez.

Kısaca eserin temel düşüncesi: Bilgi ve güç elde etmek kadar, bunları nasıl kullandığımız ve ortaya çıkardığımız sonuçların sorumluluğunu üstlenmemiz de önemlidir.